تعویض تسمه دینام؛ زمان تعویض، کد تسمه، تنظیم کشش و راهنمای خرید

تسمه دینام شاید ارزانترین تسمه موتور باشد، اما اگر در جاده پاره شود، چراغ باتری روشن میشود، فرمان سنگین میشود و در بعضی خودروها موتور خیلی سریع جوش میآورد. در مقاله صدای جیرجیر تسمه دینام علتها و علائم خرابی را بررسی کردیم. حالا سراغ قدم عملی میرویم: تسمه دینام هر چند کیلومتر باید عوض شود، چطور کد درست آن را پیدا کنیم، مراحل تعویض و تنظیم کشش چیست و هنگام خرید به چه نکاتی توجه کنیم؟
این راهنما برای رانندگانی است که میخواهند تسمه دینام را بهموقع عوض کنند، تسمه مناسب بخرند و مطمئن شوند تعویض درست انجام شده است.
آنچه در این مقاله میخوانید:
تسمه دینام هر چند کیلومتر عوض شود؟
برخلاف تسمه تایم که کیلومتر تعویض نسبتاً مشخصی دارد، تعویض تسمه دینام بیشتر «وضعیتمحور» است؛ یعنی بر اساس بازدید و علائم. با این حال، این بازهها راهنمای خوبی هستند:
| نوع تسمه | بازه رایج تعویض | بازدید |
|---|---|---|
| تسمههای قدیمی V شکل (تسمه پروانهای) | حدود ۳۰ تا ۵۰ هزار کیلومتر | هر سرویس روغن |
| تسمههای شیاردار PK نسل جدید | حدود ۵۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر | هر سرویس روغن |
| هر نوع تسمه | حداکثر حدود ۴ تا ۵ سال | به دلیل پیری لاستیک |
قانون طلایی: هر وقت تسمه تایم را عوض میکنید، تسمه دینام را هم عوض کنید. تسمه دینام معمولاً برای دسترسی به تسمه تایم باز میشود و تعویض همزمان، اجرت اضافهای ندارد. درباره تعویض تسمه تایم در مقاله راهنمای تعویض تسمه تایم توضیح دادهایم.
صرفنظر از کیلومتر، اگر هر یک از این علائم را دیدید، تسمه را عوض کنید: ترکهای عرضی روی شیارها، براق و شیشهای شدن سطح، کنده شدن تکههایی از شیار، ریشریش شدن لبهها، آلودگی به روغن و صدای جیرجیری که با تنظیم کشش برطرف نمیشود.
رمزگشایی کد تسمه دینام (مثل 6PK1575)
روی پشت اغلب تسمههای شیاردار، کدی شبیه 6PK1575 چاپ شده که تمام مشخصات ابعادی تسمه را نشان میدهد:
- عدد اول (6): تعداد شیارها (دندههای طولی) روی سطح داخلی تسمه.
- PK: نوع پروفیل شیار. پروفیل PK رایجترین پروفیل تسمههای چندشیاره خودروهای سواری است.
- عدد آخر (1575): طول مؤثر تسمه به میلیمتر.
این کد بهترین مرجع برای خرید تسمه جایگزین است. عددی که در پرانتز نام بسیاری از محصولات آمده (مثلاً «تسمه دینام 206 تیپ 5 (1575)») همان طول تسمه است. اگر تسمه قدیمی را در اختیار دارید، کد آن را یادداشت کنید؛ البته مطمئن شوید تسمه قبلی هم سایز صحیح بوده است.
چرا چند میلیمتر مهم است؟ تسمه بلندتر از استاندارد ممکن است حتی با حداکثر تنظیم هم کشش کافی پیدا نکند و صدا بدهد؛ تسمه کوتاهتر هم یا نصب نمیشود یا فشار بیش از حد به بلبرینگها میآورد.
انواع تسمه دینام و تسمه کولر
تسمه V شکل (ذوزنقهای)
در خودروهای قدیمیتر مثل پرایدهای قدیمی رایج است. مقطع ذوزنقهای دارد و معمولاً هر تسمه فقط یک یا دو تجهیز را میچرخاند.
تسمه شیاردار (Poly-V یا سرپنتاین)
در اغلب خودروهای امروزی استفاده میشود. سطح تماس بیشتر و انعطاف بهتری دارد و یک تسمه میتواند چند تجهیز را همزمان بچرخاند.
تسمه کولر جداگانه
در برخی خودروها مثل خانواده پراید، کمپرسور کولر تسمه مستقل دارد. هنگام خرید دقت کنید تسمه دینام و تسمه کولر را با هم اشتباه نگیرید؛ مثلاً تسمه دینام پراید یورو 4 با تسمه کولر پراید یورو 4 متفاوت است.
تسمه دینام مناسب خودروهای رایج
| خودرو | محصول پیشنهادی |
|---|---|
| پژو 206 تیپ 5 | تسمه دینام 206 تیپ 5 میشلن (1575) |
| پژو 206 تیپ 2 | تسمه دینام 206 تیپ 2 گیتس پاور گریپ (1565) |
| پژو 405 | تسمه دینام پژو 405 میشلن (1665) |
| پراید و تیبا یورو 4 | تسمه دینام پراید / تیبا یورو 4 میشلن (885) یا سایپا شرکتی |
| پراید (مدلهای قبل از یورو 4) | تسمه دینام پراید سایپا شرکتی |
کد دقیق ممکن است با توجه به سال ساخت، وجود کولر و نوع فرمان (هیدرولیک یا مکانیکی) متفاوت باشد. در صورت تردید، با کارشناسان شجاع پارت مشورت کنید.
تسمه دینام همکد خودروی خود را پیدا کنید
مراحل تعویض تسمه دینام
تعویض تسمه دینام در اغلب خودروها کار نسبتاً سادهای است، اما رعایت مراحل برای جلوگیری از صدا و خرابی زودرس ضروری است:
- موتور خاموش و سرد باشد و سوئیچ از جای خود خارج شود.
- از مسیر تسمه عکس بگیرید یا نقشه مسیر (معمولاً روی برچسبی زیر کاپوت) را پیدا کنید. در تسمههای سرپنتاین، مسیر پیچیده است.
- کشش را آزاد کنید: در سیستمهای دستی، پیچهای تنظیم دینام یا هرزگرد را شل کنید؛ در تسمهسفتکنهای اتوماتیک، بازوی آن را با آچار مخصوص بچرخانید.
- تسمه قدیمی را خارج کنید.
- پولیها و هرزگردها را بررسی کنید: هر هرزگرد را با دست بچرخانید. لقی، صدا یا سفتی یعنی نیاز به تعویض. هرزگرد تسمه دینام معیوب، تسمه نو را خیلی زود از بین میبرد.
- شیارهای پولیها را تمیز کنید و مطمئن شوید روغن یا ضدیخ روی آنها نیست.
- تسمه نو را در مسیر صحیح نصب کنید و مطمئن شوید همه شیارها دقیقاً در شیارهای پولیها نشستهاند (هیچ شیاری بیرون نمانده باشد).
- کشش را تنظیم کنید (بخش بعدی).
- موتور را روشن کنید و حرکت تسمه را چند دقیقه از نظر لرزش، صدا یا خارج شدن از مسیر مشاهده کنید. کولر و فرمان را هم تست کنید.
تنظیم کشش؛ مهمترین مرحله تعویض تسمه دینام
بیشتر مشکلات بعد از تعویض تسمه دینام به کشش نادرست برمیگردد:
| کشش کم (تسمه شل) | کشش زیاد (تسمه سفت) |
|---|---|
| صدای جیرجیر و جیغ | صدای زوزه از بلبرینگها |
| لغزش و شارژ نشدن باتری | خرابی زودرس بلبرینگ دینام و واتر پمپ |
| ساییدگی و براق شدن سریع تسمه | کش آمدن و ترک خوردن تسمه |
| کاهش کارایی کولر و فرمان | فشار به کاسه نمد و یاتاقان سر میللنگ |
روش تنظیم:
- تسمهسفتکن اتوماتیک: کشش توسط فنر تأمین میشود؛ فقط کافی است نشانگر آن در محدوده مجاز قرار گیرد. اگر نشانگر خارج از محدوده است، تسمه سایز نادرست دارد یا تسمهسفتکن ضعیف شده.
- سیستم دستی: در طولانیترین فاصله بین دو پولی، تسمه با فشار انگشت (حدود ۱۰ کیلوگرم) معمولاً حدود ۵ تا ۱۰ میلیمتر خم شود. عدد دقیق در راهنمای تعمیرات هر خودرو آمده است. بهترین روش، استفاده از دستگاه کششسنج است.
- بررسی مجدد: تسمه نو در چند صد کیلومتر اول کمی جا میافتد. در سیستمهای دستی، کشش را پس از ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتر دوباره بررسی کنید.
نکات خرید تسمه دینام اصل
- کد دقیق را انتخاب کنید: تعداد شیار و طول باید دقیقاً منطبق باشد.
- برند معتبر بخرید: برندهایی مثل میشلن، دایکو و گیتس سابقه طولانی در تولید تسمه دارند. تسمههای جنس EPDM نسل جدید، در برابر ترک خوردن مقاومترند.
- نشانههای تقلب را بشناسید: چاپ کمرنگ یا پخششده کد، بوی تند لاستیک، شیارهای ناصاف یا نامتقارن، بستهبندی بیکیفیت و قیمت غیرعادی.
- هرزگرد را همزمان بررسی و در صورت نیاز تهیه کنید.
- یک تسمه یدک در صندوق عقب: برای سفرهای طولانی، بهخصوص در خودروهای قدیمی، داشتن یک تسمه دینام همکد در صندوق عقب کار هوشمندانهای است.
پرسشهای متداول درباره تعویض تسمه دینام
تعویض تسمه دینام چقدر زمان میبرد؟
در اغلب خودروهای داخلی بین ۱۵ دقیقه تا یک ساعت، بسته به دسترسی و نوع تسمهسفتکن.
آیا میتوانم خودم تسمه دینام را عوض کنم؟
در بسیاری از خودروها با ابزار ساده امکانپذیر است. مهمترین نکته، نصب در مسیر صحیح و تنظیم کشش درست است. اگر مطمئن نیستید، کار را به مکانیک بسپارید.
با تسمه دینام پاره چقدر میتوان رانندگی کرد؟
در موتورهایی که واتر پمپ با تسمه دینام میچرخد، تقریباً هیچ؛ موتور سریع جوش میآورد. در سایر خودروها، فقط تا زمانی که باتری شارژ دارد و با فرمان سنگین؛ بهتر است فوراً متوقف شوید.
چراغ باتری روشن شده؛ مشکل از تسمه است یا دینام؟
ابتدا تسمه را بررسی کنید. اگر تسمه سالم و با کشش درست است، مشکل احتمالاً از دینام، آفتامات یا سیمکشی است. مقاله علائم خرابی دینام خودرو را ببینید.
بعد از تعویض تسمه دینام چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
- چراغ باتری بلافاصله بعد از روشن شدن موتور خاموش شود.
- ولتاژ شارژ با موتور روشن حدود ۱۳.۸ تا ۱۴.۴ ولت باشد (با یک ولتمتر ساده قابل اندازهگیری است).
- هیچ صدای جیرجیر یا زوزهای هنگام روشن کردن، گاز دادن، روشن کردن کولر و چرخاندن کامل فرمان شنیده نشود.
- تسمه در مسیر خود صاف حرکت کند و لبه آن به لبه پولیها کشیده نشود.
- بازوی تسمهسفتکن اتوماتیک در دور آرام لرزش شدید نداشته باشد.
- کولر بهخوبی خنک کند و فرمان هیدرولیک سبک باشد.
۶ اشتباه رایج در تعویض تسمه دینام
- خرید تسمه بر اساس «حدود» طول: چند میلیمتر تفاوت، کشش را کاملاً تغییر میدهد.
- سفت کردن بیش از حد برای از بین بردن صدا: صدا موقتاً قطع میشود، اما بلبرینگ دینام و واتر پمپ آسیب میبینند.
- نصب تسمه نو روی هرزگرد معیوب: تسمه نو در مدت کوتاهی دوباره صدا میدهد یا از مسیر خارج میشود.
- بیتوجهی به نشتی روغن و ضدیخ: تسمه آلودهشده، لیز میخورد و زود خراب میشود.
- نصب یک شیار جابهجا: در تسمههای چندشیاره، اگر یک شیار بیرون از پولی بماند، تسمه بهسرعت پاره میشود.
- اسپری زدن روی تسمه نو: هیچ تسمه سالم و درست نصبشدهای به اسپری نیاز ندارد.
اگر تسمه دینام در جاده پاره شد چه کنیم؟
ابتدا با احتیاط از جاده خارج شوید و موتور را خاموش کنید. آمپر آب را بررسی کنید؛ اگر بالا رفته، اجازه دهید موتور خنک شود. اگر تسمه یدک دارید و ابزار مناسب همراهتان است، میتوانید آن را نصب کنید؛ در غیر این صورت، در موتورهایی که واتر پمپ با تسمه دینام کار نمیکند، با چراغها و تجهیزات برقی خاموش، فقط تا نزدیکترین تعمیرگاه رانندگی کنید. در موتورهایی که واتر پمپ با این تسمه میچرخد، رانندگی را ادامه ندهید و از امداد خودرو کمک بگیرید.
جمعبندی
تسمه دینام را بر اساس بازدید دورهای و علائم ظاهری، و حداکثر هر ۵۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر (در تسمههای PK) یا ۴ تا ۵ سال تعویض کنید و همیشه همراه تسمه تایم آن را هم عوض کنید. کد تسمه را دقیق انتخاب کنید، هرزگردها را بررسی کنید و مهمتر از همه، کشش را درست تنظیم کنید تا تسمه نو بدون صدا و با عمر کامل کار کند.
انواع تسمه دینام و تسمه کولر خودروهای داخلی را با ضمانت اصالت در صفحه خرید تسمه دینام شجاع پارت ببینید.

مقالات مجله شجاع پارت با هدف کمک به انتخاب درست قطعه و نگهداری بهتر خودرو، توسط تیم فنی و محتوای شجاع پارت، نمایندگی رسمی لوازم یدکی خودرو، تهیه میشود.



